Inteligencja duchowa

Najwięcej wiemy o inteligencji intelektualnej, czyli racjonalnej, którą posługujemy się przy rozwiązywaniu problemów logicznych czy strategicznych. Inteligencję intelektualną najłatwiej jest "zmierzyć" i opisać. W ostatnim dziesięcioleciu niezwykle popularne stało się również, wprowadzone do nauki przez Daniela Golemana, pojęcie inteligencji emocjonalnej, która pozwala uświadomić sobie uczucia własne i innych ludzi. Ale jest jeszcze trzeci typ inteligencji.

Autorzy Inteligencji duchowej piszą niejednokrotnie, iż ta "najwyższa z inteligencji" stanowi podstawę inteligencji racjonalnej i emocjonalnej.

Inteligencją duchową posługujemy się " analizując i rozwiązując problemy sensu i wartości, postrzegając własne działania i życie w szerszym, bogatszym, nadającym sens kontekście oraz oceniając, czy określony kierunek działania - droga życiowa - ma szczególne znaczenie". Tak określony obszar zainteresowania dowodzi, że "ani inteligencja racjonalna, ani emocjonalna, ani nawet ich połączenie nie wystarczą, by w pełni opisać złożoność ludzkich zdolności umysłowych i nieprzebrane bogactwo ludzkiej duszy i wyobraźni". Inteligencja duchowa skupia wszystkie rodzaje inteligencji i sprawia, że człowiek staje się w pełni tym, kim jest - istotą rozumną z emocjami i duchowością. Pozornie wydawać się może, że pojęcie inteligencji duchowej zbliżone jest mocno do terminu Golemana. Jednak tym co odróżnia te dwa typy inteligencji jest "moc przemiany". Inteligencja duchowa jest najważniejszą "instancją" pozwalającą człowiekowi na kierowanie biegiem wypadków. Autorzy publikacji podkreślają również, że inteligencja duchowa nie jest kwestią religijności. "Owszem - czytamy - inteligencja duchowa może się wyrazić poprzez sformalizowaną religię, niemniej religijność wcale nie oznacza wysokiego ilorazu inteligencji duchowej".

Publikacja Danah Zohar i Ian'a Marshalla to konsekwentny, choć niełatwy wykład na temat naukowych dowodów "istnienia" inteligencji duchowej, jej wykorzystywania i rozwijania. Zawiera szereg pytań, jakie musi postawić sobie każdy człowiek dążący do scalenia swojej osobowości. Pozwala zrozumieć na czym polega wysoki iloraz inteligencji duchowej jak również czym jest duchowy niedorozwój. Przedstawia nowy model jaźni, nową - opartą o inteligencję duchową - etykę i różne pod względem duchowości typy osobowości.

Inteligencja duchowa to książka z pogranicza psychologii, medycyny, filozofii i etyki; to połączenie najnowszych osiągnięć z zakresu neurologii z tradycyjną filozofią wschodu i wybranymi elementami dwudziestowiecznych pojęć z zakresu psychologii i psychiatrii. Ogarnięcie wszystkich tych warstw może nieraz sprawiać czytelnikowi trudność, może również irytować bądź nużyć, bo kolejne rozdziały są nieraz przechodzeniem od akademickiego wykładu do swobodnej medytacji.

Inteligencja duchowa jest inteligencją duszy. To za jej pomocą stajemy się jednością i uzdrawiamy samych siebie. "Inteligencja duchowa nakłada na nas wymóg głębokiej samoświadomości i uczciwości wobec siebie samych. Żąda byśmy zdali sobie sprawę z wyborów, przed którymi stoimy i zrozumieli, że właściwą decyzją jest niekiedy ta najtrudniejsza".

Piotr Huniewicz o "Inteligencji duchowej", Danah Zohar, Ian Marshall 

Cechy wyróżniające osoby o wysokim poziomie inteligencji duchowej:

- elastyczność, spontaniczne przystosowywanie się  
- wysoka samoświadomość
- stawianie czoła cierpieniu
- wrażliwość na wartości i wizje
- łatwe znoszenie bólu
- sprzeciw wobec niepotrzebnemu zadawaniu cierpień  
- silna potrzeba zadawania pytań 

- “niezależność od otoczenia” (wychodzenie poza utarte schematy, przekraczanie własnych ograniczeń i sfer komfortu, odkrywanie nowych dróg i możliwościi);

- wrażliwość na uniwersalne wartości, znajomość własnych motywacji

- umiejętność konstruktywnego wykorzystywania trudności życiowych, umiejętność uczenia się na błędach

- przyjęcie pełnej odpowiedzialności za swoje życie

- poszukiwanie życia opartego na prawdziwych wartościach

- przejawianie dobrej woli; pragnienie, współtworzenie, czynienie i utrwalanie dobra.